Beschermers voor karate: wat heb je echt nodig?

Wat het reglement voorschrijft

Beschermers zijn in karate geen kwestie van smaak maar van reglement. In puntenwedstrijden zijn hand-, scheen- en wreefbeschermers vrijwel altijd verplicht, met een voorgeschreven kleur die per hoek van de mat verschilt. In knock-downreglementen wordt juist zonder handschoenen gevochten, en beperkt de bescherming zich tot scheen, kruis en bitje.

Dat verschil is niet willekeurig. Waar de vuist naar het hoofd is toegestaan, moet de hand ingepakt; waar dat verboden is, hoeft dat niet. De achtergrond staat beschreven in het overzicht van de wedstrijdvormen in karate en in de vergelijking van karatestijlen.

De onderdelen

• Handbeschermers: dun en soepel, zodat de vuist nog gesloten kan worden. Geen bokshandschoen.
• Scheenbeschermers: vangen de botsing van twee scheenbenen op, de meest voorkomende blauwe plek.
• Wreefbeschermer: vaak vast aan de scheenbeschermer, beschermt de bovenkant van de voet.
• Bitje: het goedkoopste onderdeel met de grootste opbrengst, ook bij lichte contactvormen.
• Kruisbescherming: verplicht in vrijwel elk contactreglement, ook voor jeugd.
• Borstbescherming: gebruikelijk bij dames en bij jeugd, afhankelijk van de bond.

Een hoofdbeschermer komt vooral bij jeugd voor en bij bepaalde reglementen. Hij vermindert schaafwonden en de kracht van een oppervlakkige treffer, maar hij vervangt geen enkele techniek. Hoe partnerwerk wordt opgebouwd, staat in het artikel over de vormen van kumite.

De bescherming die het meeste voorkomt, kost het minst: korte nagels, een bitje en een partner die weet dat je nieuw bent.

Pasvorm

Beschermers die schuiven, beschermen niet. Handbeschermers moeten strak om de knokkels sluiten zonder de vingers vast te zetten, scheenbeschermers mogen bij een trap niet doordraaien om het been, en een bitje hoort na het aanmeten stevig te zitten zonder dat de kaak dichtgeklemd wordt.

Bij kinderen is de neiging groot om ruim te kopen. Dat is bij beschermers ongelukkig: een scheenbeschermer die doordraait, laat het bot bloot op het moment dat het geraakt wordt. Wat er verder in een jeugdgroep gebruikelijk is, staat in het artikel over de beginleeftijd voor karate.

Onderhoud en hygiëne

Beschermers zitten na een training vol vocht en gaan daarom niet in de tas maar eruit. Wie ze na afloop luchtig laat drogen, verlengt de levensduur en voorkomt de geur die vechtsportzalen berucht maakt. Een bitje bewaart in een doosje met gaten en niet los in een zak.

Schuimrubber verhardt na verloop van tijd en verliest dan zijn functie. Een set die tijdens het trainen niet meer indrukt, is versleten, ook al ziet hij er heel uit. Voor wat er verder in de sporttas hoort, is het artikel over het kiezen van een karatepak de aanvulling.

Wanneer koop je wat

De volgorde die de meeste zalen aanhouden: eerst niets, dan een bitje, dan scheen- en wreefbeschermers, en pas daarna handbeschermers wanneer de school in dat reglement werkt. Wie te vroeg een volledige set koopt, blijkt na een half jaar de verkeerde kleur of het verkeerde model te hebben.

Vraag daarom in de zaal wat de groep gebruikt voordat je bestelt. Dat is ook een van de vragen uit het artikel over het kiezen van een karateclub, en op een toernooi kan de eis per bond weer anders liggen: zie het stuk over karatetoernooien in Nederland.

Waarom bescherming ook een nadeel heeft

Beschermers veranderen het gedrag van wie ze draagt. Met gevoerde handen slaat iemand harder dan hij zonder zou doen, en met scheenbeschermers wordt een trap geplaatst die anders zorgvuldiger zou zijn geweest. Dat is geen reden om ze weg te laten, maar het verklaart waarom scholen zonder handschoenen vaak een preciezere techniek ontwikkelen.

De meeste zalen lossen dat op door beide te trainen: de afgesproken vormen zonder bescherming en op halve kracht, de vrijere vormen met bescherming. Zo blijft de techniek scherp en blijft het contact veilig.

Voor jeugd

Bij kinderen ligt de lat hoger: hoofd, handen, schenen, bitje en kruis zijn in de meeste jeugdreglementen verplicht zodra er contact is. Kopen doe je pas nadat de club heeft gezegd welk model en welke kleur er nodig zijn, want dat verschilt per bond en soms per toernooi.

Let bij een groeiend kind op de sluiting. Klittenband dat na een half jaar niet meer pakt, is de meest voorkomende reden dat een beschermer gaat schuiven, en dat is nu juist het moment waarop hij niets meer doet.